"ADOLAT" SOSIAL-DEMOKRATIK PARTIYASI
Warning: Creating default object from empty value in /home/diaatuz/domains/beruni.uz/public_html/components/com_k2/views/itemlist/view.html.php on line 743
Yangiliklar (634)
Buyuk qomusiy olim Abu Rayxon Beruniy tavalludining 1052 yilligi
Dunyo tamadduniga munosib hissa qo'shgan buyuk qomusiy olim Abu Rayxon Beruniy tug'ilib o'sgan makonda bugun uning izdoshlari olimning ishlarini davom ettirgan holda ilmiy izlanishlari borasida ko'plab amaliy natijalarga erishmoqda.
Alloma 973 yil 4-sentyabr kuni qadimgi Kat shaxrida (hozirgi Beruniy tumani) dunyoga kelgan. Bugun ushbu tavallud sana munosabati bilan Qoraqalpog'iston Respublikasi Beruniy tumanida allomaning ramziy qabri ziyorat qilinib, hurmat bajo keltirildi.
Tuman hokimi Ikram Xidirov, Beruniyshunos olim, professor Baxtiyor Karimov va bir guruh nuroniylar tadbirda ishtirok etdi. Qur'oni Karim tilovat qilinib, o'tgan ruhiga fotiha qilindi.
Beruniy tumani hokimligi Axborot xizmati
ÁBIW RAYXAN BERUNIYDIŃ 1052 JÍLLÍǴÍ KEŃ TÚRDE BELGILENDI
Iordaniyada Movarounnahr tarixiga oid darslik nashr etildi
Kuni kecha Iordaniya poytaxti Amman shahrida nufuzli “Xutut va zilol” nashriyot-matbaa uyida O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti yetakchi ilmiy xodimi Komiljon Rahimov muallifligida tasavvuf tarixi bo‘yicha 470 betdan iborat “Movarounnahr tasavvufi ildizlari (tarixi):ta’limotning shakllanishi va tizimlashtirilishi (VIII – XI asrlar)” sarlavhali darslik-monografiya chop etildi. E’tiborli jihati, Iordaniyadagi Ahli Bayt universiteti bilan hamkorlikda tayyorlangan mazkur qo‘llanmadan darslik sifatidan ham foydalaniladi.
Qadimiy Movarounnahr tasavvuf vujudga kelgan va keng ildiz otgan o‘lkalardan biri hisoblanadi. Markaziy Osiyo tasavvufi tarixining XII asrgacha, ya’ni so‘fiylik tariqati paydo bo‘lgunga qadar kechgan davri mazkur ta’limot rivojida muhim o‘rin egallab, sohaning umumiy taraqqiyotiga mustahkam zamin yaratgan. So‘fiy ajdodlarimiz ayni yo‘nalishdagi poydevor asarlarida o‘sha davrda tarqoq shakl kasb etgan ta’limotni yagona tizimga solishga erishgan. IX asrda Hakim Termiziy boshlab bergan tasavvufni tizimlashtirish X asr oxiri-XI asr boshida Kalobodiy Buxoriy va Mustamliy Buxoriylar tomonidan nihoyasiga yetkazildi. Bu ish XII asrdan boshlab islom dunyosining turli o‘lkalari, jumladan qadimiy Movarounnahrda vujudga kela boshlagan so‘fiylik tariqati shakllanishi uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qildi.
So‘zboshida Iordaniya Ahli Bayt universiteti professori, doktor Amin Yusuf Avda hamda Misr Arab Respublikasi Iskandariya universiteti professori, doktor Sa’d Abdulg‘affor darslikka shunday ta’rif bergan:
Sharqshunos, manbashunos, bitikshunos, islomshunos-tasavvufshunos, tarix fanlari doktori (DsC) Komiljon Rahimovning mazkur monografiyasida Markaziy Osiyo tasavvufiga doir so‘fiylikkacha bo‘lgan davrning ushbu yo‘nalish bilan bog‘liq muhim xususiyatlari, asosiy g‘oyalari tadqiq etilgan. Tariqatning yirik namoyandalari, shuningdek Kalobodiy Buxoriy bitgan “At-Ta’arruf” va Mustamliy Buxoriy qalamiga mansub “Sharh at-Ta’arruf” asarlarining so‘fiylik manbalari orasidagi o‘rni, muhim asar sifatidagi beqiyos ahamiyati hamda bu qo‘llanmalarning keyingi tasavvuf manbalariga ta’siri ochib berilgan.
Aytish joiz, shu paytgacha jahon sharqshunosligida tasavvuf tarixi va ta’limoti keng o‘rganilgan bo‘lsa-da, turli mamlakatlar tadqiqotchilari mavzuga o‘z davlati yoxud tegishli ilmiy-madaniy yoki mafkuraviy doiraga ma’qul keladigan qarashdan kelib chiqib yondashgan. Shu bois tasavvufning tarixi va bosqichlari, so‘fiylikning ta’limoti va tarkibiy unsurlari, yo‘nalishga oid mavjud maktab, oqim va tariqatlar borasida turli-tuman xulosalar paydo bo‘lgan. Aniqrog‘i, aksariyat xorijlik sharqshunoslar islom dunyosining boshqa mintaqalari qatorida Markaziy Osiyoda ham turfa maktablardan alohida tasavvuf maktabi shakllangani va yo‘nalish taraqqiyotida muhim o‘rin tutganiga e’tibor bermagan. O‘zbek tasavvufshunosligida esa IX-X asrlarda yashab o‘tgan Hakim Termiziy ijodiga bag‘ishlangan alohida tadqiqotni aytmaganda, o‘lkamiz tasavvufi tarixi asosan XII asrdan – Yassaviya va Hojagon-Naqshbandiya tariqatlari vujudga kelgan davrdan boshlab o‘rganilgan. Avvalgi davr, deyarli, tadqiq qilinmagan.
Yosh o‘zbek tasavvufshunosi Komiljon Rahimov ushbu monografik tadqiqotidagi bo‘shliqni to‘ldirish – o‘lkamiz tasavvufining hanuz e’tibordan chetda qolib kelgan muhim davri – VIII-XI asrlarga doir tarixini, umumiy tarzda bo‘lsa-da, yoritishga uringan. Eng muhim, shu davrda boshqa mintaqaviy tasavvuf maktablaridan mustaqil Markaziy Osiyo tasavvuf maktabi shakllangani va rivojlanganini isbotlashga erishgan.
Markaziy Osiyo tasavvufi ilmiy-nazariy tabiatga ega bo‘lgani – so‘fiy ajdodlarimiz faqat amaliyot bilan shug‘ullanmasdan, tasavvufga bag‘ishlangan asarlar yaratish orqali yo‘nalishga ilmiy-nazariy tus berishga ulkan hissa qo‘shgani ko‘rsatib berilgani mazkur asarning yana bir muhim xususiyatidir.
Ushbu tadqiqot nafaqat Markaziy Osiyo tasavvufi tarixining bizga yaxshi ma’lum bo‘lmagan davrini yoritish, balki aynan o‘sha bosqich XII asrdan boshlab vujudga kela boshlagan tariqatlar, xususan Xojagon-Naqshbandiya tariqati shakllanishi uchun asos bo‘lib xizmat qilganini ko‘rsatib bergani bilan alohida ahamiyat kasb etadi.
Umuman, Komiljon Rahimov tadqiqotlari xorijiy mamlakatlarda keng e’tirof etilmoqda. Masalan, uning “Movarounnahr tasavvufi tarixi: ta’limotning shakllanishi va tizimlashtirilishi (VIII-XI asrlar)” monografiyasi (Toshkent, 2021) shu kunga qadar Rossiya, Tojikiston, Qozog‘iston, Ozarbayjon, Turkiya va Iordaniyada rus, tojik, qozoq, ozarboyjon, turk va arab tillariga, “Hojagon-Naqshbandiya tariqati va yetti pir” (Toshkent, “O‘zbekiston”, 2020) monografiyasi Rossiya, Turkiya va Eronda rus, turk va fors tillariga, “Xojagon-Naqshbandiya tariqati va iqtisodiyot” (Toshkent, 2022) monografiyasi esa Rossiya va Turkiyada rus va turk tillariga tarjima qilinib, nashr etildi.
Ayni mavzudagi so‘nggi tadqiqot misolida esa Markaziy Osiyo tasavvufi tarixini o‘rganishga nisbatan yangicha yondashuv vujudga kelganini anglash mumkin. Bunday yondashuv yangidan-yangi izlanish va tadqiqotlar uchun turtki berishi, jumladan o‘lkamiz tasavvufi tarixining chuqur o‘rganilmagan davri, ta’limot vakillarining hayoti va ijodiyy faoliyati, shu yo‘nalishdagi mavjud asarlar ham har tomonlama, yaxlit, tizimli va teran tadqiqot ob’ektiga aylantirilishidan umidvormiz.
Muharrama Pirmatova, O‘zA
Shavkat Mirziyoyev qurilishi davom etayotgan Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurib, so‘nggi pardozlash va jihozlash ishlarini ko‘zdan kechirdi
Markazning eng asosiy qismida Qur’oni karim zali bunyod etilmoqda. Bu yerda musulmon dunyosining ma’naviy durdonasi – qadimiy Usmon Mus’hafi joylashtiriladi. Shuningdek, somoniylar, qoraxoniylar, xorazmshohlar, O‘zbekxon, temuriylar va boshqa tarixiy sulolalar davrida bitilgan muqaddas kitobimiz nusxalari va ularning eski o‘zbek tilidagi tarjimalari qo‘yiladi. Jahondagi eng nodir qo‘lyozma Qur’onlardan namunalar ham o‘rin oladi.
Markazda 460 o‘rinli anjumanlar zali ham qurib bitkazildi. Bu yerda turli xalqaro uchrashuvlar anjumanlar o‘tkazish uchun barcha sharoit yaratilgan, eng so‘nggi rusumdagi texnika vositalari bilan jihozlangan.
Prezidentimiz markazga tutash hududda barpo etilgan savdo va xizmat ko‘rsatish inshootlari bilan ham tanishdi.
O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan yoshlar murabbiysi
O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 34 yilligi munosabati bilan fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, sport, adabiyot, madaniyat va san’at sohalari hamda ommaviy axborot vositalari xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni imzolandi.
Farmonga koʻra “O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan yoshlar murabbiysi” faxriy unvoni bilan sharqshunos, tarixchi, xitoyshunos, tarix fanlari doktori, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti bo‘lim boshlig‘i Ablat Xodjayev mukofotlandi.
Institut jamoasi ustozni ushbu yuksak mukofot bilan muborakbod etadi.
Bahrom Abduhalimov Xalqaro Turk akademiyasida ilmiy hamkorlikni kengaytirish masalalarini muhokama qildi
18-avgust kuni Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduhalimov boshchiligidagi delegatsiya Xalqaro Turk akademiyasiga tashrif buyurdi. Delegatsiya tarkibida, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Milliy arxeologiya markazi direktori Farhod Maqsudov ham bor edi. Turk akademiyasi prezidenti Shahin Mustafoyev, avvalo, mehmonlarni Akademiya faoliyati bilan tanishtirdi, muzey koʻrgazmalari va tashkilotning soʻnggi nashrlarini taqdim etdi.
Muzokaralar davomida asosiy e'tibor Oʻzbekiston olimlarining Akademiya qoʻshma loyihalariga qoʻshayotgan hissasiga qaratildi. Bahrom Abduhalimov oʻzaro ilmiy hamkorlikni yanada mustahkamlash muhimligini alohida ta’kidladi va olib borilayotgan ishlarning yuqori darajasini e'tirof etdi.
Ortga qaytmas islohotlar
Joriy yilning 19-avgust kuni "O'zbekiston 24" teleradiokompaniyasining "Ortga qaytmas islohotlar" nomli ko'rsatuvi efirga uzatildi. unda O'zR FA YOK (yosh olimlar kengashi) a'zolari davlatimiz tomonidan yosh olimlarni ilm-fanga jalb etish borasidagi ishlar shuningdek sohadagi yosh olimlarning bugungi kundagi ishlari haqida so'z yuritganlar. Unda O'zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti YOK raisi A.Idiyev ham o'z fikr va mulohazalarini o'rtoqlashdi.a
Ўттиз тўрт йиллик улкан қадамлар
Ватан учун, миллат учун, халқ учун!
Ўттиз тўрт йил, бу – нафақат яқин тарихимиздаги улкан босқич, балки Янги Ўзбекистоннинг пойдевори мустаҳкамланган, иқтисодий ва сиёсий мустақиллик амалда таъминланган даврдир.
Президент Шавкат Мирзиёев таъкидлаганидек, “Биз тарихнинг энг масъулиятли бурчагида турибмиз” ва бу бурч ҳар биримиздан фаоллик, янгича фикрлаш ва ватанпарварликни талаб этади.
Бу йил Ўзбекистон давлат мустақиллиги эълон қилинганига ўттиз тўрт йил тўлади. “Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг ўттиз тўрт йиллик байрамига тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги Президент қарорида таъкидланганидек, мазкур сана – тарихий хотирани асраш, миллий ўзликни мустаҳкамлаш ва истиқлол ғояларини авлодлар қалбида мустақиллик мадҳиясига айлантиришда муҳим аҳамиятга эга.
Сўнгги ўттиз тўрт йил, айниқса, охирги саккиз йил, мамлакатимиз ҳаётида туб бурилишлар ва кенг кўламли ислоҳотлар даври бўлди. Янги Ўзбекистон концепцияси изчил татбиқ этилди: давлат бошқарувини модернизация қилиш, фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларини кенгайтириш, ташқи сиёсатда диверсификация ва қўшни давлатлар билан дўстона ҳамкорликни мустаҳкамлаш бўйича йирик қадамлар амалга оширилди.
Янги имкониятлар…
Мамлакатимизда иқтисодий соҳада бозор механизмларини эркинлаштириш, тадбиркорлик ва хусусий мулкни ривожлантиришга қаратилган кенг ислоҳотлар амалга оширилди. Солиқ тизими соддалаштирилиб, инвестиция муҳитини яхшилаш мақсадида хорижий капитал учун қулай шарт-шароитлар яратилди. Энергетика, транспорт ва инфратузилма соҳаларида йирик лойиҳалар амалга оширилиб, мамлакатнинг минтақавий логистика марказига айланишига замин яратилди.
1991 йилда Ўзбекистон ЯИМ ҳажми 11 миллиард АҚШ доллари бўлган, 2024 йилда бу кўрсаткич илк бор 110 миллиард доллардан ошиб, 10 бараварга ўсди. “Яшил иқтисодиёт” ва муқобил энергия манбалари бўйича дастурлар жадал ривожланди. 2023-2024 йилларда Навоий, Бухоро ва Жиззахда қуввати 2,5 ГВт.дан ортиқ қўшма фотоэлектрик станциялар ишга туширилди. Нефть-газ секторида модернизация ишлари олиб борилиб, газ-кимё ва нефтни қайта ишлаш соҳаларида хорижий инвестициялар ҳажми 15 миллиард доллардан ошди.
Инсон қадри...
Дарҳақиқат, янгиланган Конституцияда инсон қадри, ҳуқуқ ва эркинликлари олий қадрият сифатида мустаҳкамланди. 2017-2024 йилларда 2,2 миллионта янги иш ўрни яратилди, камбағаллик даражаси сезиларли даражада пасайди. Ижтимоий ёрдам тизимида “Аёллар дафтари”, “Ёшлар дафтари” ва “Темир дафтар” орқали 3,5 миллиондан зиёд фуқарога моддий ва ҳуқуқий кўмак берилди. Мамлакатда 130 дан зиёд миллат ва элат вакиллари ҳамда 16 та диний конфессия эркин фаолият юритмоқда. 2024 йилда Ўзбекистон халқаро Interfaith Harmony индексида юқори ўринни эгаллади.
Ижтимоий соҳада аҳолининг ҳаёт сифатини ошириш, таълим ва соғлиқни сақлаш тизимларини модернизация қилиш бўйича кенг кўламли чора-тадбирлар амалга оширилди. Янги университетлар, касб-ҳунар марказлари ва замонавий клиникалар фаолияти йўлга қўйилди.
Таълим ва илм-фан...
Сир эмаски, 1991 йилда мактабгача таълим қамрови 20 фоиз бўлса, 2017 йилда 27 фоизга, 2024 йилда эса 77 фоизга етди. Бу натижалар 6 500 дан зиёд янги боғча ва мактабгача таълим муассасаси қурилиши, шунингдек, хусусий секторнинг фаол иштироки туфайли амалга ошди.
Олий таълим қамрови 1991-2017 йилларда 7-9 фоиз даражасида бўлса, 2024 йилда 42 фоизга етди. 2017 йилдан буён олий таълим муассасалари сони 77 та бўлиб, бугун 200 дан ошиб кетди, жумладан, 33 та хорижий университет филиаллари очилди.
Илм-фан соҳасига давлат бюджети улуши 2017 йилда ЯИМнинг 0,13 фоизидан 2024 йилда 0,8 фоизга кўтарилди. Фанлар академияси ва илмий институтлар модернизация қилиниб, янги илмий натижалар қўлга киритилмоқда.
2017-2024 йилларда “Ёшлар – Янги Ўзбекистон бунёдкорлари” шиори доирасида ёшларга қаратилган кенг кўламли дастурлар амалга оширилди. Бу даврда 1,5 миллион ёш IT технологияларига ўқитилди, 500 минг ёш ўз тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйди. “Ёшлар дафтари” орқали имтиёзли кредитлар ва грантлар берилди, таълим, касб-ҳунар ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш имкониятлари кенгайтирилди. Бу чоралар ёшларни Янги Ўзбекистон тараққиётининг асосий ҳаракатлантирувчи кучига айлантиришга хизмат қилмоқда.
“Париж – 2024” Олимпиадаси ва Паралимпиадасида Ўзбекистон спортчилари илк бор кучли 15 та давлат қаторига кирди. Футбол бўйича U-17 ўсмирлар терма жамоаси ҳамда миллий терма жамоа жаҳон чемпионатига йўлланма олди, бу – мамлакат тарихида биринчи марта содир бўлди.
Халқаро ҳамкорлик...
Ўзбекистон сўнгги йилларда ташқи сиёсат соҳасида очиқлик, ўзаро манфаатли ҳамкорлик ва тинчликпарварлик тамойилларига асосланган йўлни изчил давом эттирмоқда.
Мамлакат Марказий Осиёда интеграция жараёнларини фаол қўллаб-қувватлаб, қўшни давлатлар билан сиёсий, иқтисодий ва маданий алоқаларни мустаҳкамлаш йўлида сезиларли натижаларга эришди.
2017-2024 йилларда Ўзбекистоннинг Қозоғистон, Қирғизистон, Туркманистон ва Тожикистон билан товар айирбошлаш ҳажми 2,5 бараварга ошди. Ўзбекистон халқаро миқёсда ҳам фаол иштирокчи сифатида танилиб, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти, Шанхай ҳамкорлик ташкилоти, Иқтисодий ҳамкорлик ташкилоти, Туркий давлатлар ташкилоти каби нуфузли тузилмалар доирасида қатор ташаббусларни илгари сурмоқда.
Жумладан, БМТ минбарида Марказий Осиёда сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш, Афғонистонда барқарорликни таъминлаш, “яшил иқтисодиёт”га ўтиш ва трансчегаравий хавфсизлик масалалари бўйича таклифлар билдирилди.
Мамлакатимизнинг халқаро майдондаги фаолияти нафақат иқтисодий манфаатларни, балки минтақада тинчлик, барқарорлик ва ўзаро ишонч муҳитини мустаҳкамлашни ҳам мақсад қилади. Бу йўналишда олиб борилаётган “қўшнилар билан дўстлик ва ҳамкорлик” сиёсати кейинги йилларда Марказий ва Жанубий Осиё давлатлари ўртасида транспорт, энергетика ва савдо алоқаларини кучайтиришга хизмат қилмоқда.
Мустақиллик тажрибаси шуни кўрсатадики, тараққиёт йўли, бу доимий меҳнат, сабр-тоқат ва миллий бирдамлик йўлидир. Шу йўлда халқимиз мардлик ва олижаноблик тимсоли бўлиб келмоқда.
Баҳром АБДУҲАЛИМОВ,
Ўзбекистон Фанлар академияси
вице-президенти, тарих фанлари доктори,
профессор.
ЎзА
#XOTIRA
Bugun, 12-avgust - akademik Bo‘riboy Ahmedov tavallud topgan kun
Sharqshunos, tarix fanlari doktori, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi Ahmedov Bo‘riboy Ahmedovich 1924-yil 12-avgustda Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumanida tug‘ilgan.
1953-yilda B. Ahmedov O‘rta Osiyo universitetining sharq fakultetini tugatgan. 1961-yilda «Государство кочевых узбеков при Абу-л-хайр-хане» mavzusida Leningradda nomzodlik, 1974-yilda «Балхские ханства в XVI - перв. половине XVIII вв.» mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.
Olim 1960-yildan vafotigacha Sharqshunoslik institutida tadqiqotchi, ilmiy kotib, bo'lim boshlig'i bo'lib ishlagan. U, shuningdek, Temuriylar tarixi davlat muzeyi direktori va Amir Temur jamg‘armasi raisi bo'lgan. Temuriylar davri tarixiga oid o‘ndan ortiq asarlar muallifi.
Olim fan va jamiyat oldidagi xizmatlari uchun "Fan arbobi” (1989), Beruniy nomidagi Davlat mukofoti (1989), "Do'stlik" ordeni (1997) va "Buyuk xizmatlari" ordeni (1999) bilan taqdirlangan.
Olim 2002-yil 15-mayda vafot etgan.
Akademik Bo‘riboy Ahmedov O‘zbekiston tarixshunosligining yirik namoyandalaridan biri sifatida o‘zidan boy ilmiy meros qoldirdi. U yaratgan asarlar bugun ham Temuriylar davri tarixini chuqur o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qilmoqda.
O‘z hayoti va ilmiy faoliyatini ona yurti, xalqiga sadoqat bilan bag‘ishlagan bu ulug‘ zotning nomi, boy ilmiy merosi va ma’naviy siymosi bizning qalbimizda mangu yashaydi.
Xotirasi doimo e’zoz bilan yod etiladi.
More...
Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони
Мамлакатимизда илм-фан соҳасини ривожлантириш, халқимизнинг илмий-интеллектуал салоҳиятини юксалтириш борасидаги кўп йиллик самарали меҳнати, хусусан, шарқшунослик ва манбашунослик йўналишидаги фундаментал тадқиқотлари билан муҳим ишланма ва лойиҳаларни муваффақиятли амалга ошириш, бой илмий меросимизни ўрганиш ва тарғиб этишга қўшган катта ҳиссаси, иқтидорли ёш олимларни тайёрлаш, навқирон авлодни Ватанга муҳаббат ва садоқат руҳида тарбиялаш йўлидаги ибратли фаолияти ҳамда таваллудининг 80 йиллиги муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси академиги Иброҳимов Неъматуллага «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси» фахрий унвони берилсин.
Akademik Ne'matulla Ibrohimovga davlat mukofoti topshirildi
PREZIDENT TASHABBUSI BILAN BUNYOD BO‘LAYOTGAN NOYOB LOYIHA
Akademik Dilorom Yusupova
Taniqli manbashunos olima, O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi Yusupova Dilorom Yunusovna 1941-yil 21-iyulda Toshkent shahrida ziyoli oilada tugʻilgan.
1958-yilda oʻrta maktabni aʼlo baholar bilan tugatib, Toshkent davlat universiteti (hozirgi OʻzMU)ning Sharq fakultetiga oʻqishga kirgan. 1963-yilda universitetni muvaffaqiyatli tamomlab, shu yildan mehnat faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida davom ettirgan.
Dilorom Yusupova oʻrta asrlarning yirik tarixchisi va davlat arbobi Fasih Xavofiyning Amir Temur hokimiyatga kelish arafasidan to Temuriylargacha boʻlgan 140 yillik davrni qamrab olgan "Mujmali Fasixiy" nomli asarni fors tilidan rus tiliga oʻgirib, unga mukammal ilmiy izohlar berib, 1980-yil nashr etdi, 2018-yilda esa, bu noyob manbaning toʻldirilgan tarjimasini oʻzbek tiliga chop qildi. U ushbu yirik asarning tarjimasini amalga oshiribgina qolmay, uning ustida chuqur ilmiy tadqiqotlar olib bordi. Ilmiy ishlarining natijalari sifatida 1974-yilda “Mujmali Fasixiy” – Oʻrta Osiyo va Oʻrta Sharq tarixi va madaniyati tarixi manbasi sifatida” mavzusidagi nomzodlik dissertatsiyasini, 2001-yilda esa Xondamir ijodi boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. Dilorom Yusupova hali sharqshunoslikda nomaʼlum boʻlgan qimmatli maʼlumotlarni ilmiy jihatdan tahlil etib, fanni boyitdi va shu davri boʻyicha tarix fanlari doktori ilmiy darajasini oldi.
Dilorom Yusupova koʻp yillik mehnatlari natijasida 2011-yilda “Mehnat shuhrati” ordeni, 2021-yilda “ koʻkrak nishoni bilan, 2023-yil “Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi” faxriy unvoni bilan taqdirlangan.
Akademik Dilorom Yunusovnani bugungi tavallud ayyomi bilan O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi jamoasi nomidan muborakbod etamiz. Ilm atalmish bu mashaqqatli yo’lda yana uzoq yillar sobitqadamlik bilan mamlakatimiz ilm-fani rivojida o’z hissalarini qo’shishda, yoshlarga ilm ziyosini taratishda charchamasliklarini tilab qolamiz!