SJ News II - шаблон joomla Авто

"ADOLAT" SOSIAL-DEMOKRATIK PARTIYASI

Yangiliklar

Yangiliklar (307)

Butunjahon jamiyatining "O‘zbekiston madaniy merosi - yangi renessans asosi" Vll xalqaro kongressida ishtirok etayotgan O‘zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti bo‘lim boshlig‘i Sanjar G‘ulomov va Temuriylar tarixi davlat muzeyi direktori, tarix fanlari nomzodi Xurshid Fayziyevlarning fikrlari.

Butunjahon jamiyatining "O‘zbekiston madaniy merosi - yangi renessans asosi"  Vll xalqaro kongressida ishtirok etayotgan O‘zR FA Temuriylar tarixi davlat muzeyi direktori, tarix fanlari nomzodi Xurshid Fayziyev va Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti bo‘lim boshlig‘i Sanjar G‘ulomovlarning fikrlari.

Sharqshunoslik instituti direktori professor Bahrom Abduhalimov Samarqandda o'tkazilayotgan "O'zbekiston madaniy merosi - yangi renessans asosi" VII xalqaro kongressida nutq so'zladi. Kongress 5-8-noyabr kunlari bo'lib o'tadi. Unda institutning bir qator ilmiy xodimlari ham ma'ruzalar bilan ishtirok etadi. 

 

ТОШКЕНТ, 24 апр — Sputnik. XIV асрнинг охирида Европа давлатлари жуда танг аҳволга тушиб қолди. Усмоний турклар давлатининг ҳужуми хавфига етарли тарзда жавоб қайтара олмаслигини билган Европа қироллари ва Рим папаси ёрдам кўзини Шарққа, Амир Темурга қаратдилар. Унинг шахсига ва ҳукмронлигига қизиқиш ортиб борди. Қироллар ва Рим папаси Амир Темур билан ёзишмалар олиб бора бошладилар.

Соҳибқирон ҳузурига элчилар ва саёҳатчилар юборилиб, унинг эътиборини жалб қилишга ҳаракат кучайди. Амир Темур ҳузурида бўлган ва у билан мулоқот қилган элчилар, унинг ҳарбий юришлари гувоҳи бўлган сайёҳ ва савдогарларнинг Амир Темур ҳақидаги китоблари европаликларда катта қизиқиш уйғотди. Шу тарзда XV асрдан бошлаб Темур ва унинг давлати ҳақида Европада бир неча тарихий манбалар яратилди. Уларнинг орасида элчи ва монах Иоанн Гринло, савдогарлар Паолэ Зане, Белтрамус де Мигнанелли ва Эммануил Пилотти, испан элчиси Руи Гонзалес де Клавихо, асирга тушган немис аскари Йоханнес Шилтбергер хотиралари муҳим аҳамият касб этади.

 Айтиб ўтиш керакки, XIV асрнинг охири — XV аср бошларида Европада тўпланган Амир Темур, унинг салтанати, қўл остидаги ерлари, қўшини, уруш олиб бориш услубларига оид маълумотлар нашр этиш мақсадида эмас, балки Европа қироллари ва Рим папаси учун тўпланган бўлиб, асосан махфий ҳужжатлар ҳисобланган. Шунинг учун ҳам бу маълумотлар асрлар давомида ўрганилмаган ва қўлёзма ҳолатида қолиб кетган.

Рим папаси ва Франция қироли Карл XVнинг элчиси Иоанн Гринло Амир Темур суҳбатларида иштирок этган, унинг салтанатини ўз кўзи билан кўрган ва бу ҳақда асар ёзган европалик биринчи муаллиф ҳисобланади. У 1401 йилнинг августида Амир Темур билан учрашади. Гринлонинг асари "Темур ва унинг саройига оид хотиралар", деб аталади. Бу асар француз ва лотин алифбосида ёзилган бўлиб, 23 бобдан иборат. Асарда муаллиф Амир Темур тахтга чиққан вақтдан бошлаб 1402 йил август ойигача бўлган воқеалар ҳақида имкон қадар маълумот беришга ҳаракат қилинган.

Эммануил Пилотти 22 йил давомида Мисрда яшаган, араб тилини мукаммал билган Миср султони Фаражнинг яқин кишиси бўлган. У Амир Темурнинг Дамашқ юриши ҳақида маълумотлар тўплаган. Унинг Амир Темур ҳақидаги маълумотлари Венеция архивида сақланади ва ҳалигача нашр қилинмаган.

 

Паолэ Зане эса 1400 йилда Венециянинг Дамашқдаги консули бўлган. У Венеция сенатининг топшириғи билан Амир Темур ҳақида маълумотлар тўплаган. Унинг маълумотларидан иборат йиғма жилд ҳам ҳалигача Венеция архивида сақланмоқда ва чоп этилганича йўқ.

Италиялик савдогар Белтрамус де Мигнанелли томонидан ёзилган "Темурланг ҳаёти" асари муҳим манбалардан биридир, чунки бу асар шахсан муаллифнинг кўрганлари асосида ёзилган. Белтрамус де Мигнанелли узоқ муддат давомида Дамашқда яшаб, у ерда катта мулк ва обрў орттиради. Амир Темур Дамашқни эгаллаганда у шаҳарда бўлган ва воқеаларни шахсан иштирокчисидир.

 Анқара ва Смирнанинг олиниши ҳақидаги ҳаққоний маълумотларни ҳам тўплаган. Асар 1416 йилда лотин алифбосида ёзилади. 1764 йилда асарнинг Венадаги миллий кутубхонада сақланаётган қўлёзма нусхаси Стефан Базилиус томонидан нашр қилинади. Амир Темур юришларидан жуда катта зарар кўрганлигига қарамай муаллиф воқеалар ривожини ҳаққоний тарзда ёритиб берган.

Эсдалик ва асарлар орасидаги энг қимматбаҳо манбалардан бири испаниялик элчи Руи Гонзалес де Клавихо кундаликлари ҳисобланади. Руи Гонзалес де Клавихо бадавлат оиладан чиққан, отаси ҳам, ўзи ҳам саройдаги нуфузли амалдорлардан бўлган.

Клавихо 1404 йилда Леон ва Кастилия қироли Генрих III (1390-1406)нинг топшириғи билан Самарқандга келади. Унга Альфонсо Паэс де Саита Мария ва Гомес де Салазар ҳамроҳ бўладилар. Унинг асари "Самарқандга, Темур саройига саёҳат кундалиги" деб аталади. Клавихо кундаликлари икки қисмдан иборат бўлиб, биринчисида элчиларнинг Самарқандгача бошидан ўтказган воқеалари, турли ҳудудлар табиати, халқлари турмушига оид маълумотларни ўз ичига олади. Иккинчи қисмда муаллиф Кеш ва Самарқандда Темур саройидаги учрашувларни тасвирлайди. Де Клавихо мамлакат, сарой, халқ ва унинг турмуши ҳақида ажойиб ва такрорланмас маълумотлар беради.

Бугунги кунда Руи Гонзалес де Клавихо кундаликларининг асл нусхаси Мадриддаги Миллий кутубхонада сақланади. Биринчи марта кундалик Севильяда ношир Арготе де Молина томонидан «Буюк Темурланг ҳаёти, унинг империяси ерлари билан» номи билан 1582 йилда нашр қилинган. Клавихо кундаликлари илк марта И.И. Срезневский томонидан 1881 йилда Петербургда рус тилига таржима қилиниб, чоп этилган. Ўзбек тилига таниқли адабиётшунос олим, профессор Очил Тоғаев томонидан таржима қилинган.

 Албатта, Темур даври манбалари орасида энг беқиёс — бу Амир Темурга европалик қироллар томонидан юборилган мактублар ва уларга жўнатилган жавоб хатларидир. Амир Темурнинг Франция қироли Карл VIга, Англия қироли Генрих IVга юборган мактублари унинг ташқи сиё-сати ва дипломатик санъати тўғрисида фикр юритишда катта ёрдам беради. Амир Темурнинг Карл VIга юборган мактуби 1996 йилда Ўзбекистон Республикаси Биринчи Президенти Ислом Каримовнинг Францияга расмий ташрифи чоғида Франция Президенти Жак Ширак томонидан туҳфа қилинган бўлиб, бугунги кунда мактуб Тошкентдаги Темурийлар тарихи давлат музейида сақланади.

Шу ўринда Ўзбекистон Республикаси Биринчи Президенти Ислом Абдуғаниевич Каримовнинг қуйидаги сўзларини келтиришни лозим топдик. "Буюк шахсларни тарих яратади. Амир Темур босқинчи тўдаларнинг Европа ичкарисига қилаётган ҳаракатига чек қўйганини, бошқа тажовузкорлик юришларини узоқ муддатга тўхтатиб қўйишини ҳозир инкор қилиб бўлмайди. — Унга "Европанинг халоскори" деган рамзий унвон берилгани бежиз эмас".

Бугунги кунгача Соҳибқирон бобомиз тарихимиз осмонидаги энг ёрқин юлдузлардан бири ҳисобланади ва албатта, бу ҳар биримизда фахр туйғусини кучайтиради. Халқимиз келгуси авлоди ҳам у билан ғурурланишига ишончимиз комил.

Шерзод Исмоилов, vodiymedia.uz

 

 

 

 

 

 
Thursday, 26 October 2023 03:24

Mutafakkirlarimizning ilmiy merosi

“Mutafakkirlarimizning ilmiy merosi, nodir qo‘lyozmalarini mahalliy hamda Eron olimlari hamkorligida chuqur o‘rganish va keng targ‘ib qilish” mavzusida davra suhbati tashkil etildi
 

2023-yil 24-oktabr kuni Madaniy meros agentligida soha mutaxassislari ishtirokida navbatdagi davra suhbati tashkil etildi. Ushbu majlisda Madaniy meros agentligi direktorining birinchi o‘rinbosari Tursunali Kuziyev, Madaniyat vazirligi, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Fanlar akademiyasi va Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universitetining sharqshunos, tarixchi, manbashunos mutaxassislari ishtirok etishdi. 

Yig‘ilishda “Mutafakkirlarimizning ilmiy merosi, nodir qo‘lyozmalarini mahalliy hamda Eron olimlari hamkorligida chuqur o‘rganish va keng targ‘ib qilish” mavzusi muhokama qilindi. 

“Tarixiy taraqqiyot davrida ajdodlarimiz tarafidan yozilgan ko‘plab asarlarning qo‘lyozma nusxalari bugungi kunda Eron Islom Respublikasida va u yerlarda yozilgan ayrim asarlarning nusxalari esa O‘zbekistonda saqlanmoqda”- dedi direktorning birinchi o‘rinbosari Tursunali Kuziyev.

Qayd etilishicha, Erondagi qo‘lyozmalar orasida Abduxoliq G‘ijduvoniy, Abu Sa’id Termiziy, Alisher Navoiy, Ahmad Yassaviy, Badriddin Muhammad Chochiy, Ismat Buxoriy, Kamoliddin Husayn Xorazmiy, Mas’ud Suzaniy Samarqandiy, Mir Abdulloh Husayniy Termiziy, Muhammad Ziyo Bedil Buxoriy, Riyoziy Samarqandiy, Sayfi Buxoriy, Sirojiddin Bisotiy Samarqandiy, Xayoliy Buxoriy, Hakim at-Termiziy, Husayn Boyqaro, Shavkat Buxoroiy kabi mutafakkirlarimizning noyob qo‘lyozma asarlari saqlanayotgani muhokama qilindi.  

Tadbir davomida mutaxassislar tomonidan ikki davlatning ma’naviy merosi bo‘lgan ushbu qo‘lyozmalar ustida ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish, tarjima ishlarini amalga oshirish va ma’naviy merosimizni keng targ‘ib qilish ishlari xususida fikr-mulohazalar bildirdilar.

Ma’lumot uchun: 2023-yil 18-19-iyun kunlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Eron Islom Respublikasi Prezidenti Ibrohim Raisiyning taklifiga binoan rasmiy tashrif bilan Tehron shahriga brogan edi. Tashrif davomida ikki mamlakat o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash to‘g‘risida qator kelishuvlarga erishilgan edi.

 

https://madaniymeros.uz/news/711?lang=uz-latn

Thursday, 26 October 2023 03:08

ILM QADRI

2023-yil 24-oktabr kuni O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti yetakchi ilmiy xodimi, taniqli olim, professor, tarix fanlari doktori Ashraf Ahmedov “Beruniy avlodlari”  jamoat fondi ko‘krak nishoni bilan taqdirlandi.

Taqdirlash marosimi institutning majlislar zalida bo‘lib o‘tdi. Unda institut xodimlari, olimlar, jamoat fondi direktori ishtirok etdi. Tadbirda olimning Beruniy merosini o‘rganishdagi faoliyati yuksak baholandi.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Monday, 23 October 2023 14:59

XORIJLIK MEHMONLAR TASHRIFI

2023-yil 18-Oktabr kuni  O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutiga  Oman Sultonligi Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi Janob Habib Muhammad Al-Rashdi va Toshkent shahridagi Oman Sultonligi elchixonasi konsuli janob Saud Hamed Al-Yahyage tashrif buyurdi.

 Mehmonni institutning ilmiy kotibi N.Jabborov, fond mudiri Sh.Islomov va Xalqaro aloqalar bo’limi mutaxassisi U.Raxmanovlar kutib olishdi. Mehmonga institutning ilmiy faoliyati,  institut ilmiy-tadqiqot bo’limlari va institut xodimlari   tomonidan nashr  etilgan nashrlar  haqida  institutning ilmiy kotibi N.Jabborov tanishtirib o’tdi. Undan keyin mehmonga institutning restavratsiya va skanerlash bo’limlari ko’rsatilib, yangi bino qurilishi  bo’yicha  ma’lumotlar berildi. Mehmonga institutning faoliyati va ilmiy nashrlari juda katta ta’surot qoldirib, iliq qabul uchun katta minnatdorchilik bildirdi.

Page 7 of 22

BIZ BILAN BOG'LANISH

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…