Президент ҳузурида ўтган тақдимотда Ўзбекистонда илмий кадрлар тайёрлаш ва илм-фан тизимини ислоҳ қилиш бўйича қатор муҳим таклифлар илгари сурилди.

Унда илмий соҳани бюрократиядан холи қилиш, амалий тадқиқотларни кучайтириш ва академик ҳалолликни таъминлаш асосий йўналиш сифатида кўрсатилди.

Тақдим этилган энг муҳим ўзгариш ва ташаббуслар қуйидагилардан иборат бўлди:

— сунъий интеллект, қайта тикланувчи энергия, тиббиёт, сув ресурслари, озиқ-овқат хавфсизлиги ва сейсмология каби устувор соҳалар бўйича докторантлар учун янги қўллаб-қувватлаш тизимини жорий этиш;

— ушбу йўналишлардаги докторантлар стипендиясини 1,7 баробарга ошириш;

— илмий тадқиқотларда қўлланиладиган асбоб-ускуна ва реагентлар учун ҳар йили қўшимча маблағ ажратиш;

— илмий раҳбарларнинг масъулиятини кучайтириш ва муваффақиятли ҳимоя қилинган диссертациялар асосида натижага қараб рағбатлантириш тизимини жорий қилиш;

— Олий аттестация комиссияси (ОАК) фаолиятини Фанлар академияси тизимига ўтказиш;

— илмий кенгашлар фаолиятини рейтинг асосида баҳолаш;

— диссертация ҳимояси жараёнларини тўлиқ рақамлаштириш ва амалдаги бюрократик жараёнларнинг қарийб 50 фоизини қисқартириш;

— авторефератларни кўп нусхада чоп этиш ва диссертацияларни такроран муҳокама қилиш каби ортиқча талабларни бекор қилиш;

— “Лойиҳа доирасида илмий даража” ҳамда “Амалий докторантура” дастурларини йўлга қўйиш;

— PhD илмий даражасини реал сектор эҳтиёжларига мос амалий тадқиқотлар асосида олиш механизмини жорий этиш;

— илмий лойиҳаларни баҳолашга халқаро экспертларни жалб қилиш ва рақамли саралаш тизимини жорий этиш;

— олимларнинг илмий фаолиятини кузатувчи ягона рақамли платформани ишга тушириш;

— академик ҳалоллик ва илмий этика стандартларини кучайтириш;

— хорижда фаолият юритаётган ўзбекистонлик олимлар иштирокида Илм-фан маслаҳат кенгашини ташкил этиш кабилар айтиб ўтилган.

Doktorantlar stipendiyasini 1,7 barobarga oshirish hamda ilmiy tadqiqotlarda zarur boʻlgan asbob-uskuna va reagentlar xaridi uchun har yili qoʻshimcha mablagʻ ajratib borish nazarda tutilmoqda.

Shuningdek, ilmiy rahbarlar masʼuliyati va ularni ragʻbatlantirish mexanizmlarini kuchaytirish taklif qilindi. Endilikda muvaffaqiyatli himoya qilingan dissertatsiyalar boʻyicha ilmiy rahbarlarning xalqaro ilmiy faollik koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda natijaga yoʻnaltirilgan ragʻbatlantirish tizimini joriy qilish koʻzda tutilmoqda.

Yana bir muhim yoʻnalishlardan biri – Oliy attestatsiya komissiyasi faoliyatini tubdan takomillashtirish boʻyicha yangi yondashuvlar taklif etildi.

Bunda Oliy attestatsiya komissiya faoliyatini Fanlar akademiyasi tizimida tashkil qilish, ilmiy kengashlar masʼuliyatini oshirish hamda ular faoliyatini reyting asosida baholash nazarda tutilmoqda.

Shuningdek, ilmiy daraja berish jarayonlarini toʻliq raqamlashtirish orqali ortiqcha byurokratik tartib-taomillarni qisqartirish taklif qilindi.

Xususan, hozirgi kunda dissertatsiya himoyasi jarayonida amal qilayotgan tartib-taomillarning 50 foizi raqamlashtirish hisobidan qisqartiriladi.

Mazkur jarayonda koʻp sonli hujjatlarni chop etish, avtoreferatlarni katta miqdorda tayyorlash hamda dissertatsiyalarni takroran muhokama qilish bilan bogʻliq ortiqcha talablar bekor qilinishi nazarda tutilmoqda. Bu esa izlanuvchilar uchun qulaylik yaratish, vaqt va mablagʻ sarfini kamaytirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, ilm-fan va iqtisodiyotning real sektori integratsiyasini kuchaytirish maqsadida falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini amaliy tadqiqot loyihasi doirasida olishni nazarda tutuvchi “Loyiha doirasida ilmiy daraja” hamda “Amaliy doktorantura” dasturlarini yoʻlga qoʻyish taklif qilindi.

Ushbu yondashuvlar doirasida doktorlik tadqiqotlari ishlab chiqarish va iqtisodiyotning amaliy ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda shakllantiriladi. Bunda ilmiy izlanishlar real sektor korxonalari bilan hamkorlikda amalga oshirilib, ularning natijalarini amaliyotga joriy etishga alohida eʼtibor qaratiladi.

Shuningdek, ilmiy loyihalarni moliyalashtirish va saralash tizimini takomillashtirish boʻyicha takliflar koʻrib chiqildi.

Jarayonga xalqaro ekspertlarni jalb qilish, zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida loyihalarni baholash tizimini joriy qilish hamda ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirishda shaffoflik va samaradorlikni oshirish koʻzda tutilmoqda.

Shu bilan birga, ilmiy faollikning yuqori oʻsish surʼatlari tadqiqot sifati, akademik halollik va ichki ilmiy nazorat mexanizmlarini yanada kuchaytirishni talab etmoqda.

Shu munosabat bilan olimlarning ilmiy faoliyatini kuzatishning yagona raqamli tizimini joriy etish, ilmiy etika standartlarini takomillashtirish, tadqiqot sifati ustidan taʼsirchan monitoring mexanizmlarini yoʻlga qoʻyish taklif qilindi.

Xorijda faoliyat yuritayotgan tajribali vatandosh olimlar bilan hamkorlikni yanada kengaytirish masalalari ham muhokama markazida bo‘ldi.

Jumladan, ilm-fan sohasini xalqaro tajriba asosida rivojlantirish, ilmiy tadqiqot madaniyatini mustahkamlash hamda zamonaviy metodologik standartlarni takomillashtirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiquvchi Ilm-fan maslahat kengashini tashkil etish taklifi bildirildi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev ilmiy kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish va ilmiy faoliyat samaradorligini oshirishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda ilm-fanni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash va xalqaro miqyosdagi raqobatbardoshligini oshirish boʻyicha keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Natijada ilmiy faollik, xalqaro ilmiy nashrlardagi maqolalar soni hamda yuqori reytingga ega jurnallarda chop etilayotgan tadqiqotlar ulushi izchil oʻsib bormoqda.

Qolaversa, ilmiy kadrlar tayyorlash sifatini yanada oshirish, tadqiqotlarning amaliy ahamiyatini kuchaytirish, akademik halollik tamoyillarini mustahkamlash va sohadagi boshqaruv tizimini zamonaviy talablar asosida takomillashtirish muhim vazifalardan biri boʻlib qolmoqda.

Shu munosabat bilan taqdimotda yuqori salohiyatli ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlash tizimini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan chora-tadbirlar muhokama qilindi.

Mamlakatimizning uzoq muddatli ilmiy-texnologik rivojlanishi uchun ustuvor hisoblangan sunʼiy intellekt, qayta tiklanuvchi energiya, oziq-ovqat xavfsizligi, tibbiyot, suv resurslari, yangi materiallar hamda seysmologiya kabi sohalar boʻyicha ilmiy kadrlar tayyorlashda izlanuvchilarni qoʻllab-quvvatlashning yangi tizimini joriy etish taklif qilindi.

Bunda ustuvor yoʻnalishlardagi doktorantlar stipendiyasini 1,7 barobarga oshirish hamda ilmiy tadqiqotlarda zarur boʻlgan asbob-uskuna va reagentlar xaridi uchun har yili qoʻshimcha mablagʻ ajratib borish nazarda tutilmoqda.

Shuningdek, ilmiy rahbarlar masʼuliyati va ularni ragʻbatlantirish mexanizmlarini kuchaytirish taklif qilindi. Endilikda muvaffaqiyatli himoya qilingan dissertatsiyalar boʻyicha ilmiy rahbarlarning xalqaro ilmiy faollik koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda natijaga yoʻnaltirilgan ragʻbatlantirish tizimini joriy qilish koʻzda tutilmoqda.

Yana bir muhim yoʻnalishlardan biri – Oliy attestatsiya komissiyasi faoliyatini tubdan takomillashtirish boʻyicha yangi yondashuvlar taklif etildi.

Bunda Oliy attestatsiya komissiya faoliyatini Fanlar akademiyasi tizimida tashkil qilish, ilmiy kengashlar masʼuliyatini oshirish hamda ular faoliyatini reyting asosida baholash nazarda tutilmoqda.

Shuningdek, ilmiy daraja berish jarayonlarini toʻliq raqamlashtirish orqali ortiqcha byurokratik tartib-taomillarni qisqartirish taklif qilindi.

Xususan, hozirgi kunda dissertatsiya himoyasi jarayonida amal qilayotgan tartib-taomillarning 50 foizi raqamlashtirish hisobidan qisqartiriladi.

Mazkur jarayonda koʻp sonli hujjatlarni chop etish, avtoreferatlarni katta miqdorda tayyorlash hamda dissertatsiyalarni takroran muhokama qilish bilan bogʻliq ortiqcha talablar bekor qilinishi nazarda tutilmoqda. Bu esa izlanuvchilar uchun qulaylik yaratish, vaqt va mablagʻ sarfini kamaytirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, ilm-fan va iqtisodiyotning real sektori integratsiyasini kuchaytirish maqsadida falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini amaliy tadqiqot loyihasi doirasida olishni nazarda tutuvchi “Loyiha doirasida ilmiy daraja” hamda “Amaliy doktorantura” dasturlarini yoʻlga qoʻyish taklif qilindi.

Ushbu yondashuvlar doirasida doktorlik tadqiqotlari ishlab chiqarish va iqtisodiyotning amaliy ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda shakllantiriladi. Bunda ilmiy izlanishlar real sektor korxonalari bilan hamkorlikda amalga oshirilib, ularning natijalarini amaliyotga joriy etishga alohida eʼtibor qaratiladi.

Shuningdek, ilmiy loyihalarni moliyalashtirish va saralash tizimini takomillashtirish boʻyicha takliflar koʻrib chiqildi.

Jarayonga xalqaro ekspertlarni jalb qilish, zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida loyihalarni baholash tizimini joriy qilish hamda ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirishda shaffoflik va samaradorlikni oshirish koʻzda tutilmoqda.

Shu bilan birga, ilmiy faollikning yuqori oʻsish surʼatlari tadqiqot sifati, akademik halollik va ichki ilmiy nazorat mexanizmlarini yanada kuchaytirishni talab etmoqda.

Shu munosabat bilan olimlarning ilmiy faoliyatini kuzatishning yagona raqamli tizimini joriy etish, ilmiy etika standartlarini takomillashtirish, tadqiqot sifati ustidan taʼsirchan monitoring mexanizmlarini yoʻlga qoʻyish taklif qilindi.

Xorijda faoliyat yuritayotgan tajribali vatandosh olimlar bilan hamkorlikni yanada kengaytirish masalalari ham muhokama markazida bo‘ldi.

Jumladan, ilm-fan sohasini xalqaro tajriba asosida rivojlantirish, ilmiy tadqiqot madaniyatini mustahkamlash hamda zamonaviy metodologik standartlarni takomillashtirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiquvchi Ilm-fan maslahat kengashini tashkil etish taklifi bildirildi.

Davlatimiz rahbari taqdim etilgan takliflarni har tomonlama puxta ishlab chiqish, ilm-fan va ilmiy kadrlar tayyorlash tizimini zamonaviy talablar asosida takomillashtirish hamda ilmiy tadqiqotlar sifatini yanada oshirish muhimligini taʼkidladi.

Mutasaddilarga tegishli topshiriqlar berildi.

2026-yil 25-may kuni O'zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida “Karyera kuni” tadbiri bo‘lib o‘tdi.

Mazkur tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti ish beruvchi tashkilot sifatida faol ishtirok etdi. Institut vakillari tomonidan bakalavr va magistratura bosqichini tamomlayotgan bitiruvchi talabalarga institutda mavjud bo‘sh ish o‘rinlari haqida batafsil ma’lumot berildi.

Shuningdek, oliy ta’limdan keyingi ta’lim bosqichlari – doktorantura, tayanch doktorantura, stajor-tadqiqotchilik hamda mustaqil izlanuvchilik yo‘nalishlari haqida tushuntirishlar berilib, qabul tartibi va talablar yuzasidan zarur ma’lumotlar taqdim etildi.

Tadbir davomida talabalarning savollariga atroflicha javob berilib, ilmiy faoliyatni davom ettirish hamda institut bilan hamkorlik qilish imkoniyatlari muhokama qilindi.